MỖI CÔNG DÂN SỐ CẦN TRỞ THÀNH MỘT ĐIỂM CHẶN CỦA TIN GIẢ VÀ LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC
***Bút Sắc-K3***
Trong thế giới số, một thông tin giả không cần đôi chân vẫn có thể đi rất xa. Nó chỉ cần một tiêu đề gây sốc, một hình ảnh khơi đúng cảm xúc và hàng nghìn cú nhấn chia sẻ thiếu kiểm chứng. Đến khi sự thật được xác minh, thông tin sai lệch có thể đã gây hoang mang, xúc phạm danh dự cá nhân, làm tổn hại uy tín tổ chức, thậm chí bị lợi dụng để kích động bất mãn và chia rẽ xã hội. Vì thế, chống tin giả không còn là công việc riêng của cơ quan chức năng. Mỗi công dân số phải trở thành một điểm chặn ngay từ nơi thông tin đi qua màn hình của mình.
Ngày 31 tháng 7 năm 2026, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam khởi động Chiến dịch “TinAI?” và ra mắt bản tin “Thật giả Kiểm chứng”. Thông điệp “Kiểm trước tin sau” cho thấy yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ là biết sử dụng thiết bị số, mà còn phải có phản xạ kiểm chứng trước khi tin tưởng và chia sẻ thông tin.
Tin giả ngày nay không còn là vài dòng chữ vụng về, dễ nhận biết. Với AI và deepfake, một khuôn mặt có thể bị làm giả, một giọng nói có thể được sao chép, một video chưa từng xảy ra vẫn có thể trông như thật. Nội dung xuyên tạc về chính trị còn nguy hiểm hơn khi thường được trộn lẫn giữa thật và giả. Người tạo tin lấy một sự việc có thật, cắt khỏi bối cảnh, thêm lời bình mang tính quy chụp rồi gắn cho nó một ý nghĩa khác. Chính phần sự thật ban đầu khiến người đọc mất cảnh giác.
Các đối tượng phát tán thông tin xấu độc thường đánh mạnh vào cảm xúc hơn là lý trí. Họ biết rằng con người dễ chia sẻ nội dung khiến mình tức giận, sợ hãi hoặc thương cảm. Bởi vậy, những tiêu đề như “sự thật bị che giấu”, “hãy chia sẻ trước khi bị xóa” hay “cả xã hội đang phẫn nộ” thường được sử dụng để thúc ép người đọc hành động ngay. Khi cảm xúc đi trước kiểm chứng, mỗi tài khoản cá nhân có thể vô tình trở thành một mắt xích trong dây chuyền xuyên tạc.
Muốn trở thành điểm chặn, người dùng trước hết phải biết dừng lại. Chỉ vài phút kiểm tra cũng có thể ngăn một thông tin giả tiếp cận thêm hàng trăm người. Hãy xem nội dung xuất phát từ đâu, tài khoản đăng tải có xác thực hay chỉ mới được tạo lập, sự việc xảy ra vào thời điểm nào và có được cơ quan báo chí đáng tin cậy xác nhận hay không. Với hình ảnh, video, cần chú ý dấu hiệu cắt ghép, âm thanh không khớp khẩu hình, chuyển động thiếu tự nhiên hoặc bối cảnh mâu thuẫn. Nếu thông tin liên quan đến lãnh đạo, chính sách, thiên tai, dịch bệnh hay an ninh, càng phải đối chiếu nhiều nguồn trước khi chia sẻ.
Không chia sẻ chưa phải là tất cả. Khi phát hiện nội dung giả mạo hoặc xuyên tạc, người dùng cần lưu lại đường dẫn, báo cáo với nền tảng và thông tin cho cơ quan có thẩm quyền. Nếu có đủ căn cứ, có thể cung cấp nguồn chính xác để người thân và cộng đồng không tiếp tục bị dẫn dắt. Tuy nhiên, phản bác cũng phải có văn hóa, không dùng lời lẽ xúc phạm và không vô tình đăng lại toàn bộ nội dung độc hại khiến nó được lan truyền thêm.
Kỹ năng nhận diện tin giả cần đi cùng ý thức pháp luật. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định chế tài đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc vu khống. Quy định này nhắc nhở rằng mỗi cú nhấn chia sẻ đều gắn với trách nhiệm, nhất là khi người dùng biết nội dung không đúng nhưng vẫn cố tình phát tán.
Cán bộ, đảng viên phải đi đầu trong chuẩn mực ứng xử số. Muốn nhân dân không tin vào tin giả, cơ quan chức năng phải cung cấp thông tin chính xác, kịp thời và dễ hiểu; không để khoảng trống thông tin kéo dài rồi mới phản ứng. Khi đấu tranh với luận điệu sai trái, cần dùng chứng cứ và lý lẽ thuyết phục, không quy chụp mọi ý kiến khác biệt, đồng thời nghiêm túc tiếp thu phản ánh có cơ sở. Sự minh bạch và hiệu quả công việc chính là lớp phòng vệ bền vững nhất cho niềm tin xã hội.
Mỗi người dân cũng cần tự trang bị năng lực truyền thông và thông tin, tức khả năng tiếp cận, phân tích, đánh giá và sử dụng thông tin có trách nhiệm. Đây là năng lực được UNESCO xác định có vai trò quan trọng trong việc giúp con người tham gia môi trường số một cách an toàn và chống lại thông tin sai lệch.
Không ai có thể dọn sạch hoàn toàn tin giả khỏi không gian mạng. Nhưng tin giả sẽ mất sức mạnh nếu không còn người nhẹ dạ tin theo và vội vàng phát tán. Chỉ một thao tác dừng lại để kiểm chứng cũng là hành động bảo vệ bản thân, cộng đồng và đất nước. Khi hàng triệu công dân số cùng trở thành những điểm chặn có trách nhiệm, mọi dây chuyền xuyên tạc dù tinh vi đến đâu cũng sẽ bị cắt đứt từ chính nơi nó định bắt đầu lan truyền.
Đã chia sẻ bài viế
https://www.facebook.com/share/p/1Gmf7kh8ni/
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português